Đau mỏi vai gáy (hay còn gọi là đau cổ vai gáy) là tình trạng phổ biến, thường gặp ở người làm việc văn phòng, người lớn tuổi hoặc những người lao động nặng. Đây là tình trạng co cứng cơ vùng vai gáy, gây đau đớn, hạn chế vận động, và có thể kèm theo tê bì tay chân. Dựa trên các nguồn y tế uy tín, nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể phân loại thành ba nhóm chính: nguyên nhân cơ học (liên quan đến tư thế và hoạt động hàng ngày), nguyên nhân bệnh lý (liên quan đến xương khớp và thần kinh), và nguyên nhân khác (ít phổ biến hơn). Dưới đây là phân tích chi tiết, dựa trên dữ liệu cập nhật đến năm 2026.

Xem thêm: Bệnh lạy chân tay

Nguyên nhân đau mỏi vai gáy

1. Nguyên nhân cơ học (phổ biến nhất, chiếm khoảng 60-70% các trường hợp)

Những nguyên nhân này thường xuất phát từ thói quen sinh hoạt và làm việc hàng ngày, dẫn đến căng thẳng cơ bắp và chèn ép mạch máu, giảm lưu thông oxy đến vùng cổ vai gáy.

• Tư thế sai lệch: Ngồi làm việc lâu trước máy tính, cúi đầu sử dụng điện thoại, ngủ gục hoặc nằm co quắp khiến cơ cổ bị kéo căng, mạch máu bị chèn ép. Đây là nguyên nhân hàng đầu ở nhân viên văn phòng và lái xe, thường xuất hiện vào buổi sáng sau khi ngủ dậy hoặc sau giờ làm việc dài. Ví dụ, ngồi cong lưng hoặc dựa đầu vào ghế trong thời gian dài có thể làm giảm lưu lượng máu lên vùng cổ, dẫn đến đau mỏi kéo dài.
• Tập luyện hoặc lao động quá sức: Vận động mạnh mà không khởi động, mang vác nặng, hoặc các hoạt động lặp lại như cắt tóc, nấu ăn khiến cơ vai gáy căng giãn đột ngột. Điều này thường gặp ở người trẻ chơi thể thao hoặc lao động chân tay, gây chấn thương mô mềm như bong gân hoặc viêm gân.
• Căng thẳng (stress): Stress tinh thần làm cơ thể co cứng cơ, đặc biệt vùng vai gáy, dẫn đến đau mỏi. Nguyên nhân này thường kết hợp với tư thế sai, làm tình trạng tệ hơn khi thời tiết thay đổi hoặc nhiễm lạnh.

2. Nguyên nhân bệnh lý (liên quan đến xương khớp và thần kinh, thường gặp ở người trung niên và cao tuổi)

Những vấn đề này thường mãn tính, phát triển dần theo thời gian và có thể gây tê bì chân tay nếu chèn ép dây thần kinh.

• Thoái hóa đốt sống cổ: Xảy ra khi đĩa đệm và khớp xương cổ bị mòn theo tuổi tác (thường ở đốt C5-C6), dẫn đến đau mỏi vai gáy và tê tay chân. Đây là nguyên nhân phổ biến ở người trên 40 tuổi, chiếm tỷ lệ cao trong các trường hợp mãn tính. Triệu chứng tăng khi vận động cổ hoặc thời tiết lạnh.
• Thoát vị đĩa đệm cổ: Đĩa đệm bị lệch, chèn ép rễ thần kinh, gây đau lan từ cổ xuống vai gáy và tay. Nguyên nhân này thường do chấn thương tích tụ hoặc thoái hóa, dẫn đến tê bì và yếu cơ nếu không điều trị kịp thời.
• Gai cột sống cổ và viêm khớp: Gai xương hình thành do canxi hóa, gây chèn ép thần kinh. Viêm bao khớp vai hoặc viêm dây thần kinh cánh tay cũng góp phần, thường gặp sau chấn thương hoặc ở người cao tuổi.
• Rối loạn chức năng thần kinh: Như hội chứng cổ vai cánh tay, gây đau do chèn ép dây thần kinh từ cột sống.

3. Nguyên nhân khác (ít phổ biến nhưng cần cảnh giác)

Những trường hợp này có thể là dấu hiệu của vấn đề nghiêm trọng hơn, cần kiểm tra y tế ngay.

• Bệnh tim mạch hoặc thiếu máu não: Đau vai gáy có thể là dấu hiệu sớm của nhồi máu cơ tim hoặc thiếu máu lên não, gây đau nửa đầu kèm mỏi vai (do giảm oxy và dưỡng chất).
• Khối u hoặc nhiễm trùng: Hiếm gặp, như u đỉnh phổi hoặc lao cột sống, gây đau mỏi kéo dài.
• Yếu tố môi trường: Nhiễm lạnh, thay đổi thời tiết làm cơ co cứng, tăng đau ở người có sẵn vấn đề xương khớp.

Yếu tố nguy cơ và kết luận

Người dễ mắc phải bao gồm: nhân viên văn phòng (ngồi lâu), người cao tuổi (thoái hóa), lao động nặng (chấn thương), và những người có lối sống ít vận động. Đau mỏi vai gáy thường không nguy hiểm tính mạng nhưng có thể dẫn đến mãn tính nếu không khắc phục sớm. Phân tích cho thấy nguyên nhân cơ học dễ phòng ngừa bằng cách điều chỉnh tư thế và tập luyện, trong khi nguyên nhân bệnh lý cần chẩn đoán y tế (X-quang, MRI). Nếu đau kéo dài kèm tê tay, chóng mặt hoặc sốt, nên khám bác sĩ để loại trừ vấn đề nghiêm trọng.