Bệnh tê bì tay chân

Tê bì tay chân (hay numbness/tingling in hands and feet) là một triệu chứng phổ biến, không phải là bệnh riêng lẻ mà thường là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe khác. Nó biểu hiện dưới dạng cảm giác tê, ngứa ran, kim châm, mất cảm giác tạm thời hoặc kéo dài ở tay, chân, ngón tay hoặc ngón chân. Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở người lớn tuổi hoặc những người có lối sống ít vận động. Nếu tê bì kéo dài, có thể dẫn đến biến chứng như teo cơ, yếu cơ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Xem thêm: Cơ bắp bị giật

Bệnh tê bì tay chân

Nguyên nhân gây tê bì tay chân

Tê bì tay chân có thể do nguyên nhân sinh lý (tạm thời) hoặc bệnh lý (mãn tính). Dưới đây là phân loại chính:

Nguyên nhân sinh lý

• Tư thế sai hoặc chèn ép tạm thời: Ngồi lâu, ngủ sai tư thế, bắt chéo chân hoặc tựa khuỷu tay gây chèn ép dây thần kinh hoặc giảm lưu thông máu.
• Lạnh hoặc thay đổi thời tiết: Lạnh làm co mạch máu, giảm lưu thông đến tay chân.
• Thiếu dinh dưỡng: Thiếu vitamin B12, B1, B6 hoặc khoáng chất như kali, canxi.
• Căng thẳng hoặc mệt mỏi: Ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây tê tạm thời.

Nguyên nhân bệnh lý

• Rối loạn cột sống: Thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm (thường ở cổ hoặc thắt lưng), hẹp ống sống gây chèn ép rễ thần kinh, dẫn đến tê lan từ cổ xuống tay hoặc từ lưng xuống chân.
• Bệnh thần kinh ngoại vi (peripheral neuropathy): Thường do tiểu đường, lạm dụng rượu, nhiễm trùng (như zona thần kinh) hoặc độc tố.
• Hội chứng ống cổ tay (carpal tunnel syndrome) hoặc ống cổ chân (tarsal tunnel)**: Chèn ép dây thần kinh ở cổ tay hoặc cổ chân, phổ biến ở người làm việc văn phòng hoặc lao động nặng.
• Bệnh lý khác: Viêm khớp dạng thấp, thiếu máu cục bộ (poor circulation), suy thận mạn, đa xơ cứng, Raynaud’s phenomenon, hoặc tác dụng phụ của thuốc (xạ trị, hóa trị).

Triệu chứng kèm theo

• Cảm giác kim châm, ngứa ran, nóng rát hoặc lạnh bất thường.
• Mất cảm giác (không cảm nhận đau, nóng/lạnh).
• Yếu cơ, khó cầm nắm hoặc đi lại.
• Đau nhức lan tỏa, đặc biệt về đêm hoặc khi vận động.
• Trong trường hợp nặng: Teo cơ, rối loạn đại tiểu tiện (dấu hiệu khẩn cấp).

Nếu triệu chứng kéo dài >1 tuần, kèm theo chóng mặt, nhức đầu hoặc tê một bên cơ thể, cần khám ngay vì có thể liên quan đến đột quỵ hoặc bệnh nghiêm trọng.

Chẩn đoán và điều trị bệnh tê bì tay chân

Chẩn đoán

• Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra phản xạ, sức cơ và cảm giác.
• Xét nghiệm: Máu (kiểm tra đường huyết, vitamin, chức năng thận), điện cơ đồ (EMG) để đo hoạt động thần kinh.
• Hình ảnh: Chụp X-quang, MRI hoặc CT để phát hiện thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa.

Điều trị

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân, không nên tự ý dùng thuốc. Các phương pháp chính:

• Tạm thời (sinh lý): Thay đổi tư thế, massage, chườm ấm, ngâm nước muối.
• Thuốc: Giảm đau (paracetamol, ibuprofen), bổ sung vitamin B, thuốc chống viêm (nếu viêm khớp).
• Vật lý trị liệu: Tập yoga, bơi lội để cải thiện lưu thông và giảm chèn ép.
• Phẫu thuật: Nếu thoát vị nặng hoặc hẹp ống sống.
• Điều trị nguyên nhân gốc: Kiểm soát tiểu đường, điều chỉnh lối sống cho bệnh tim mạch.

Phòng ngừa

• Duy trì tư thế đúng khi làm việc, tránh ngồi lâu một chỗ.
• Tập thể dục đều đặn (30 phút/ngày), ăn uống cân bằng giàu vitamin B và khoáng chất.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiểu đường hoặc bệnh mãn tính.
• Tránh lạnh đột ngột, giữ ấm tay chân.

Tê bì tay chân có thể tự khỏi nếu do sinh lý, nhưng nếu kéo dài, hãy đến bác sĩ để chẩn đoán chính xác và tránh biến chứng. Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế chuyên nghiệp.